TİCARİ REKLAM VE HAKSIZ TİCARİ UYGULAMALAR YÖNETMELİĞİNDE DEĞİŞİKLİK
1 Temmuz 2026 tarihli ve 33297 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (“Değişiklik Yönetmeliği”) ile Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği’nde (“Yönetmelik”) değişiklikler yapılmıştır. 1 Ağustos 2026 tarihinde yürürlüğe girecek düzenlemeler; hedefli reklamcılık, sosyal medya reklamları, yapay zekâ, indirimli satışlar, çevresel beyanlar ve tüketici değerlendirmeleri başta olmak üzere pek çok alanı yeniden şekillendirmektedir.
Değişiklik Yönetmeliği ile daha önce kılavuzlarda yer alan bazı esaslar Yönetmelik hükmü hâline getirilmiş; dijital reklamlarda şeffaflık, doğrulanabilirlik ve reklamın ilk bakışta ayırt edilebilmesi öne çıkarılmıştır.
Hedefli Reklamcılıkta Şeffaflık ve Çocukların Korunması
Yönetmelik’e eklenen 25/A maddesiyle hedefli reklamcılık ilk kez tanımlanmıştır. Satıcı, sağlayıcı veya bunlar adına mesafeli sözleşme kurulmasına aracılık eden aracı hizmet sağlayıcıların; tüketicilerin çevrimiçi davranışları, geçmiş tercihleri, konum bilgileri, demografik verileri veya benzeri kişisel verilerini analiz ederek belirli kişi ya da gruplara özel reklam sunmaları hedefli reklamcılık olarak kabul edilmektedir.
Tüketiciye, reklamın hangi ölçütlerle gösterildiği ve bu ölçütleri nasıl değiştirebileceği konusunda doğrudan ve kolay erişilebilir bilgi verilmesi gerekmektedir. Böylece kişisel verilerin korunmasına ilişkin yükümlülüklerin yanı sıra reklamın neden belirli bir tüketiciye yöneltildiğinin de anlaşılabilir olması aranmaktadır.
Tüketicinin çocuk olduğunun bilindiği veya bunun makul olarak bilinmesinin beklendiği hâllerde ise kişisel verilere dayalı profilleme yöntemleri kullanılarak hedefli reklam yapılması yasaklanmıştır. Bu nedenle dijital platformlar ile reklam verenlerin yaş tespiti, hedef kitle seçimi ve reklam dağıtım ölçütlerini yeniden değerlendirmeleri gerekmektedir.
Sosyal Medya Etkileyicileri Aracılığıyla Yapılan Reklamlar
Sosyal Medya Etkileyicileri Kılavuzu’nda yer alan reklamın açıkça belirtilmesine ilişkin esaslar, Yönetmelik’e eklenen 23/A maddesiyle düzenleyici hüküm hâline getirilmiştir. Paylaşım karşılığında maddi kazanç, ücretsiz veya indirimli mal ve hizmet ya da başka bir menfaat sağlanması hâlinde içeriğin reklam niteliği açıkça belirtilmelidir.
Paylaşımda “Reklam” veya “Tanıtım” ifadelerinden biri kullanılmalı; bu ifadeye reklam verenin adı veya ticaret unvanı ya da Yönetmelik’te örneklenen ve reklam vereni açıkça gösteren açıklamalardan biri eşlik etmelidir.
Reklam açıklamasının arka plandan ve diğer içeriklerden ayırt edilebilir, kolay okunabilir ve tüketicinin paylaşımla ilk karşılaştığı anda fark edebileceği şekilde olması gerekmektedir. Açıklama için ekranın kaydırılması veya başka bir alana geçilmesi gerekmemeli; açıklama diğer etiketlerden önce yer almalıdır. Açıklama her içerikte tekrarlanmalı; yalnızca sesli yayınlarda ise yayının başında ve reklamdan önce yapılmalıdır.
Yapay Zekâ Kullanılan Reklamlara İlişkin Yeni Kurallar
Yönetmelik’in 18. maddesine eklenen düzenleme ile, tüketicinin ekonomik davranışını önemli ölçüde etkileyecek biçimde yapay zekâ veya başka bir yazılım kullanılması ya da insandan ayırt edilemeyecek dijital karakterlere yer verilmesi hâlinde bu durum açık, anlaşılır ve ayırt edilebilir şekilde belirtilmelidir.
Ayrıca gerçek bir kişinin yapay zekâ ile oluşturulan dijital kopyasının, gerçeğe aykırı biçimde bir mal veya hizmeti bizzat deneyimlediği, kullandığı ya da tavsiye ettiği izlenimini veren reklamlar yasaklanmıştır. Dolayısıyla gerçek kişilerin dijital suretleri üzerinden sahte deneyim ve tavsiye anlatımları oluşturulamayacaktır.
Reklam verenlerin ve reklam ajanslarının, yapay zekâ destekli içerik üretim süreçlerini kayıt altına almaları; kullanılan karakter, ses, görüntü ve tavsiye anlatımının gerçek kişiyle ilişkilendirilip ilişkilendirilemeyeceğini yayın öncesinde değerlendirmeleri, uyum bakımından uygun olacaktır.
İndirimli Satış Reklamlarında Önceki Fiyatın Belirlenmesi
Yönetmelik’in 14. maddesinde yapılan değişiklikle, indirimli satış reklamlarında esas alınacak önceki fiyatın belirlenmesine ilişkin dönem kısaltılmıştır. Mal satışlarında indirimin başlangıcından önceki on gün içindeki en düşük fiyat; meyve ve sebze gibi çabuk bozulabilen mallar ve hizmetlerde ise indirimli fiyattan bir önceki fiyat esas alınacaktır.
Mal veya hizmetin farklı satış kanallarında sunulması hâlinde önceki fiyat, yalnızca indirimin uygulandığı kanaldaki fiyat üzerinden belirlenecektir. Dolayısıyla fiziki mağaza, internet sitesi veya mobil uygulama gibi kanallardan birinde uygulanan fiyat başka bir kanaldaki indirime dayanak gösterilemeyecektir. Farklı satış kanallarının bağımsız değerlendirilmesi esası daha önce Fiyat ve İndirimli Satış Reklamları Kılavuzu’nda da benimsenmişti.
Kolayca erişilebilir ve kullanılabilir sadakat programlarına ilişkin reklamlar ile indirimi veya başka bir faydayı belirli miktar, sayı, tutar ya da işlem şartına bağlayan koşullu satış reklamları da kural olarak indirimli satış hükümlerine tabi olacaktır. . Bu yönüyle Yönetmelik, söz konusu koşullu satışları indirimli satış saymayan önceki Kılavuz yaklaşımından ayrılmıştır.
Çevresel Beyanların Kapsamı ve İspatı
Daha önce Çevresel Beyanlar Kılavuzu’nda yer alan esaslar, Değişiklik Yönetmeliği ile Yönetmelik hükmü hâline getirilmiş ve “çevresel beyan” kavramı tanımlanmıştır. Bir mal veya hizmetin bileşeni, üretimi, piyasaya arzı, sunumu, kullanımı veya bertarafı bakımından çevresel fayda sağladığını ya da çevreye olumsuz etkisinin azaldığını veya bulunmadığını ileri süren ifade ve görseller bu kapsamda kabul edilmiştir.
“Çevre dostu” ve “yeşil” gibi genel ifadelerin gerekli açıklama olmadan veya belirsizlik yaratacak biçimde kullanılması yasaklanmıştır. Beyanın, ürünün hangi parçasına veya yaşam döngüsünün hangi aşamasına ilişkin olduğu açıklanmalı; ölçüm ve değerlendirme yöntemlerine reklam alanından kolayca erişilebilmelidir.
Reklamlarda belirtilen çevresel sertifika ve onaylar; yetkili kurum veya kuruluşlardan, üniversitelerin ilgili bölümlerinden ya da akredite veya bağımsız araştırma, test ve değerlendirme kuruluşlarından alınan belgelerle ispatlanmalıdır.
Tüketici Değerlendirmeleri ve Şikâyet Platformları
Tüketici Değerlendirmeleri Kılavuzu’nda belirlenen bazı esaslar, Yönetmelik’in 28/B maddesinde yapılan değişikliklerle bağlayıcı düzenlemelere dönüştürülmüş ve internet ortamındaki tüketici değerlendirmelerinin doğrulanması ile sunulmasına ilişkin kurallar ayrıntılandırılmıştır. Satın alma sürecinin doğrulanamadığı mecralardan alınan değerlendirmeler yayımlanamayacak ve reklamlarda kullanılamayacaktır.
Değerlendirme kuralları, tüketicinin mal, hizmet veya ilgili yan sözleşmeler hakkındaki görüşlerini engelleyecek ya da yalnızca belirli konularla sınırlayacak biçimde düzenlenemeyecektir. Değerlendirmelerin mal, hizmet, teslimat, satıcı veya sağlayıcı gibi farklı başlıklar altında ayrı ayrı yayımlanması hâlinde, bunların tamamı aynı alanda açık ve kolay erişilebilir şekilde sunulmalıdır.
Olumlu ve olumsuz değerlendirmelerin gerekli inceleme sonrasında ayrım yapılmaksızın, objektif bir sıralama ölçütüne göre ve en az bir yıl süreyle yayımlanması esası korunmuştur. Değerlendirmelerin başka mecralarda kullanılması hâlinde aktarılan içeriklerin, asıl mecradaki değerlendirmelerin içerik ve derecelendirme bakımından genel niteliğini yansıtması gerekmektedir.
Şikâyet platformlarında satıcı veya sağlayıcılara cevap vermeleri için tanınan süre yetmiş iki saatten kırk sekiz saate indirilmiştir. Bu sürede cevap verilmez ise değerlendirme doğrudan yayımlanabilecektir. Böylece platformların bildirim ve cevap süreçlerini buna göre güncellemeleri gerekmektedir.
Diğer Reklam Yasakları ve Sektörel Düzenlemeler
Yönetmelik’in 7. maddesinde yapılan değişiklikle akademik unvanların tüketiciyi yanıltıcı biçimde kullanılması yasaklanmıştır. Önceden ilan edilmiş objektif ölçütlere dayanmayan ve bir menfaat karşılığında verilen ödüllere ilişkin bilgilere tüketiciye yönelik mal veya hizmet reklamlarında yer verilemeyecektir.
Takviye edici gıdalara ilişkin genel karşılaştırmalı reklam yasağı kaldırılmış; sağlık beyanı kapsamına giren hususların karşılaştırmaya konu edilemeyeceği esası korunmuştur. Bununla birlikte bu ürünlerin, normal beslenme kapsamında tüketilen gıdaların yerine geçtiği izlenimini uyandıracak şekilde reklamı yapılamayacaktır.
Falcı, medyum, astrolog ve benzeri hizmetler ile yasa dışı bahis ve kumar oyunlarına ilişkin reklam yasağı, yasa dışı şans oyunlarını da kapsayacak şekilde genişletilmiştir. Beşerî tıbbi ürünler, elektronik sigaralar, tütün mamulleri ve alkollü içkilere ilişkin reklam yasağı da Yönetmelik’te açıkça düzenlenmiştir.
SONUÇ
Değişiklik Yönetmeliği, reklam hukukundaki genel doğruluk ve dürüstlük ilkelerini dijital reklam süreçlerine uyarlamakta; kişiselleştirilmiş reklamların açıklanabilirliği ve çevrimiçi değerlendirmelerin doğrulanması bakımından daha somut yükümlülükler getirmektedir. Yapay zekâ ve çevresel beyanlara ilişkin kurallar ise reklamın teknik süreçleri ile dayanak belgelerini de hukuki denetimin parçası hâline getirmektedir.
Bu kapsamda reklam verenlerin, satıcı ve sağlayıcıların, aracı hizmet sağlayıcıların, reklam ajanslarının ve sosyal medya etkileyicilerinin; reklam onay süreçlerini, influencer sözleşmelerini, yapay zekâ kullanımına ilişkin açıklamaları, fiyat kayıtlarını, çevresel beyan belgelerini ve tüketici değerlendirme sistemlerini 1 Ağustos 2026 tarihinden önce gözden geçirmeleri önem arz etmektedir.